Helburua: Basajaunaren mezu ekologikoa ulertu eta adieraztea, ikasle bakoitzak behar duen laguntza-maila aukeratu ahal izan dezan, IDU 3.0 printzipioei jarraituz.
Produktua Zehaztea: Irakasleak «Basajaunaren Mezua» mural sortzeko zeregina berretsiko du. Muralak Basajaunaren funtzio nagusia islatu behar du: mitologia eta naturarekiko errespetua eta jasangarritasunarekin duen lotura.
Ideazioa: Talde txikiek ideia sortzaile eta berritzaileak sortuko dituzte, eskuratutako ezagutzak aplikatuz. Erabakiak hartzeko eta lankidetza-estrategiak adosteko unea da hau.
Sorkuntza-jarduera: «Basoa Esnatzea»: Ikasleek BASAJAUN KANTAren poema-zatia berrirakurri edo entzungo dute eta ulermena zein konpromiso ekologikoa hiru laguntza-mailatan adieraziko dituzte.
1
Piktogramak eta irudiak lotu poemako pertsonaia, natura-elementu eta ekintzekin.
2
Poemari eta basoaren zaintzari buruzko esaldiak osatu hitz-bankuaren laguntzarekin.
3
Galdera gidatuei erantzun libreki, ahoz edo idatziz, Basajaunaren mezua eta norberaren natura zaintzeko konpromisoa azalduz.
Helburua: Aurretiko ezagutzak kultura-produktu ukigarri batean (digitala edo multimodala) transferitzea.
Sormenaren Gauzatzea: Ikasleek, elkarlanean, mural garatuko dute, irudiak, collage-ak eta poster material analogikoen errepresentazioak erabiliz.
Arazoaren identifikazioa eta hausnarketa kritikoa: Ikasleei ingurune hurbilean (eskolan, auzoan edo etxean) hautemandako ingurumen-arazo bat identifikatzeko eska dakieke (adib.: hondakinen kudeaketa jolas-patioan, uraren kontsumo arduragabea, hiri-berdegune baten egoera). Basajaunaren mezuaren arabera, jarrera iraunkorrak eta ekosozialki arduratsuak hartzen dituzten kritikoki aztertu behar dute.
Soluzioen Proposamena (Ekintzailetza Konpetentzia): Ikasleek soluzio berritzaile eta iraunkorrak bilatu eta garatu behar dituzte hautemandako beharrei erantzuteko. Adibidez: plastiko gehiegi erabiltzea bada arazoa, irtenbidea izan daiteke Birziklatzeko Kanpaina bat diseinatzea (poster digitalekin, bideo laburrekin edo erakusketa batekin).
Helburua: Ikasitako balioak errealitatera transferitzea eta proiektuaren mezua benetako entzule bati jakinaraztea.
Ekoizpenaren Aurkezpena: Taldeek beren «Basajaunaren Mezua» murala aurkeztuko dute. Aurkezpena ez da produktu estetikoan soilik oinarritzen, baizik eta Basajaunek adierazten duen jasangarritasunaren eta ingurumen errespetuaren mezuan.
«BASAJAUN KANTA» — Ospakizuna eta Transferentzia: Motibazio-fasean aurkeztutako kanta berriro erabiliko da. Ikasle guztiek taldean abestuko dute, gorputz-perkusioa gehituz, eta ondoren «Basajaunaren Mezua» mural analogikoa aurkeztuko dute. Uneak ahozko adierazpena, erritmoa eta talde-kohesioa uztartzen ditu, eskuratutako ezagutzak eta konpromiso ekologikoak ahoz zein idatziz adierazteko.
BASAJAUN KANTA
Natura gu gara, gu gara natura,
bata bestea barik, hutsaren hutsa.
Oilarra kantu kantari,
egun on egunari,
basoa esnatu da ta
kaixo eguzkiari.
Kobazulotik begira
daukagu gure Mari,
sua, lurra eta
haizearen zaindari.
Komunikazioaren Zabalkundea: Eskolako edo komunitateko ingurunean murala eta mezua zabaltzeko plangintza egiten da, parte-hartze kulturala eta alfabetismo digital kritikoa sustatuz.
Aplikazio Errealeko jokalekuak: kondairaren balioak arazo lokaletan nola aplikatzen diren azaltzen duen eztabaida gidatua (adib.: patioko hondakinen kudeaketa edo kontsumo arduratsua).
Helburua: Hausnarketa metakognitiboa eta prestakuntza-ebaluazioa sustatzea.
Autorregulazioa eta Akatsak: Akatsa ikaskuntza-prozesuaren parte dela eta hobetzeko aukera bat dela azpimarratuko da. Ikasleek zailtasunak identifikatu eta prozesuan akatsak zuzentzeko estrategiak proposatuko dituzte.
Autoebaluazioa eta Koebaluazioa: Autoebaluaziorako eta koebaluaziorako tresnak erabiltzea (fitxak edo errubrikak), ikasleek beren banakako eta taldeko jarduna balora dezaten, bai eta ikaskideek muralera egindako ekarpena ere.
Helburua: Itxiera afektiboa eta azken balorazioa.
Balorazio Kritikoa: Ikasleek materialaren mezuen baliozkotasunari eta garrantziari buruz hausnartzen dute, natura eta sinesmen kulturalak errespetatzeko jarrera ebaluatuz.
Gogoeta-Galdera Gidatuak
«Basajaunaren Ahotsa» saioan erabilitako baliabide digitalak eraginkorrak izan al dira zure ikaskuntza-prozesuan? Nola?
Talde-lanean, nola banatu dira zereginak eta erantzukizunak? Zein izan da zure erantzukizun indibiduala?
Zer ikasi duzu mitologiari eta ingurumen-balioei buruz? Zein izan da hori ikasteko estrategia onena?
Zer aldatuko zenuke hurrengo proiektu batean zure autorregulazio-gaitasuna hobetzeko?
Azken Harri-semaforoa: ikasle bakoitzak bere amaierako harria aukeratuko du eta hasierako erregistroarekin alderatuko du: zer ikasi duen, zer estrategia erabili duen eta natura zaintzeko zer konpromiso hartzen duen azalduko du.
Irakaslearentzako oharra — Erronka-domina entrega: Saio hau «Basajaunaren Ahotsa» IE osoaren amaiera da. Une egokia da ikasle bakoitzak bere Ikaskuntza-Egunerokoaren azken orria ixteko eta erronka-domina jasotzeko.
Fase honen ezaugarri nagusiak (Sormena eta Ebaluazioa: sorkuntza kooperatiboa, komunikazioa eta autorregulazioa) kontuan hartuta, ondorengo taula prestatu da, curriculum-elementuak arlo eta konpetentzia espezifikoen bidez zehaztuz.
| Arloa / Eremua | Konpetentzia espezifikoa (KE) / Ebaluazio-irizpidea (EI) | Oinarrizko jakintzak | Jarduerak eta ebidentziak |
|---|---|---|---|
| Arte Hezkuntza | KAKK4 – EI 4.3 – Sormenez erabiltzen ditu zenbait arte-adierazpen produktu artistikoak sortzeko; sormen-esperientzia ebaluatu eta ezagutarazten du. | Sormen-prozesuak; talde-lanaren bidezko adierazpen artistikoa; ideien garapena eta hautaketa. | «Basoa Esnatzea» poema- eta kanta-lanketa, eta «Basajaunaren Mezua» muralaren plangintza (1. eta 2. atalak). Ebidentzia: mailaren araberako erantzunak, proposatutako ideiak eta talde-erabakiak. |
| Balio Zibiko eta Etikoak (Gizarte Eremua) | HK4 – Modu kontzientean eta motibatuan hartzen du bizimodu iraunkorra eta ekosozialki arduratsua. | Jasangarritasuna; ekosistemen zaintza; jarrera ekosozialki arduratsuak. | Ingurumen-arazoaren identifikazioa eta soluzio jasangarrien proposamena (2. atala). Ebidentzia: birziklatze-kanpainaren edo antzeko soluzioaren proposamena. |
| Euskara eta Literatura | HKK5 – EI 5.1 – Testu idatzi eta multimodalak planifikatzen ditu, komunikazio-praktikak elkarbizitza demokratikoaren zerbitzura jarriz. | Ahozko eta idatzizko komunikazio-estrategiak; entzuleari egokitutako hizkera. | Muralaren aurkezpena eta komunitatean zabaltzea (3. atala). Ebidentzia: ahozko aurkezpena eta zabalkunde-plangintza. |
| Gaitasun Digitala (zeharkakoa) | KD3 – EI 3.4 – Eduki digitalak bakarka edo taldean sortu eta integratzen ditu; diseinu-proiektuen emaitzak jakinarazten ditu. | Eduki digitalen sorkuntza eta editatzea; tresna digitalen erabilera arduratsua. | «Aukeratu zure abentura» Genially jolasa eta mural (2. atala). Ebidentzia: jokoan hartutako erabakiak eta sortutako talde-produktua. |
| Ikasten Ikastea (zeharkakoa) | KPSII3 – EI 10.1 – Talde-lanean parte hartzen du, zereginak eta erantzukizunak modu ekitatiboan banatuz eta estrategia kooperatiboak erabiliz. | Talde-lanaren antolaketa; erantzukizun-banaketa; autoebaluazioa eta koebaluazioa. | Autoebaluazioa eta koebaluazioa Ikaskuntza-Egunkariaren bidez (4. atala). Ebidentzia: errubrika graduatuaren betetzea eta gogoeta-galderak. |
| Arte Hezkuntza (Musika eta Adierazpena) | 2. KE / 2.1. EI – Kanta eta gorputz-adierazpena modu kolaboratiboan interpretatzea. | Kanta kolektiboa; erritmoa; gorputz-perkusioa; talde-koordinazioa. | «BASAJAUN KANTA» taldean interpretatzea, gorputz-perkusioarekin eta muralaren aurkezpenarekin batera (3. atala). Ebidentzia: parte-hartzea eta erritmo-koordinazioa taldean. |
| Euskara eta Literatura (transferentzia) | 2. KE / 2.2. EI – Eskuratutako ezagutzak eta konpromiso ekologikoak ahoz zein idatziz adieraztea. | Ingurumen-konpromisoen komunikazioa; ahozko eta idatzizko adierazpena; metakognizioa. | Muralaren aurkezpena eta Ikaskuntza-Iparrorratza metakognitiboa betetzea. Ebidentzia: aurkezpena eta konpromisoen adierazpena. |
Ondoren, Sormena eta Ebaluazioa faseari eta «Basajaunaren ahotsa» saioari aplikatutako metakognizioaren ideia garatzen da, iturrietan identifikatutako curriculum- eta metodologia-printzipioetan oinarrituta:
Metakognizioaren garapena, batez ere, Gaitasun Pertsonalarekin, Sozialarekin eta Ikasten Ikasteko Gaitasunarekin (KPSII) lotzen da, zehazki, ikasleek nola ikasten duten jakitea eskatzen duen deskribatzailearekin.
Fase honetan, ikasleek Basajaunaren mezu ekologikoa ulertu ondoren (lehen bi faseetan gertatutakoa), kondairaren oihartzunaren oihala ehuntzen dute: ezagutza (haria) tresna digitalekin nahasten dute, haien konpromisoa islatzen duen mural bat sortzeko. Metakognizioa hemen integratzen da, ez jarduera isolatu gisa, sorkuntza-prozesu osoan zeharreko hausnarketa-elementu gisa baizik.
Fase hau ez da soilik ikasitakoa errepikatzea — lorategian landatutako haziak (ulermena) fruitu eder bat (sorkuntza) sortzen duen unea da, eta fruitu hori inguruko guztiekin partekatu eta ebaluatzen da.