OLENTZEROREN SUBILA: ARGIA PARTEKATZEN

«Oparirik handiena elkar zaindu eta elkarrekin egotea da…»

Eraikuntza

Helburua

Aitxinzuriko Argia ipuina ulertu eta prozesatzea, eta elkartasunean zein elkarlanean sakontzea talde-lanaren eta hizkuntza-jardueraren bidez.

SAIOAREN AURKIBIDEA
OLENTZERO SAIOAREN FASEAK
  1. Motibazioa eta Aktibazioa
  2. Eraikuntza (oraingoa)
  3. Sormena / Ebaluazioa

Ipuina bere amaierara heldu da: ezagutu nortzuk ziren benetan zure ondoan!

1. Ikusi ipuina: Aitxinzuriko Argia 

Helburua: Aitxinzuriko Argia ipuinaren amaiera entzun eta ulertzea, eta pertsonaia nagusiak (Olentzero, Mari Domingi, Napo eta Galtzagorriak) identifikatzea.

  1. 1

    Gogora ekarri: irakasleak laburbilduko ditu aurreko saioan (Motibazioa eta Aktibazioa) egindako hipotesiak: nor zen laguntza behar zuen gizona? zer gertatuko zen ondoren?

  2. 2

    Entzumenaren Helburua: ikasleek arretaz entzun behar dute ipuinaren amaiera, pertsonaia nagusiak eta gertatzen dena identifikatzeko (Entzumen Ulermena).

    Baliabide metodologikoa: bideoak (~6 minutu) azpitituluen aukera izango du, eta ikus-entzunezko elementuen konbinazioak irisgarritasuna bermatuko du (IDU 3.0 printzipioetan oinarritutako inklusioa). Bideoa oraindik ekoizten ari denez, bitartean irakasleak IRRATIAREN GIDOIA edo audio narratua erabil dezake euskarri gisa.
    Ikusi Bideoa

    AUKERATU ZURE LAN-MAILA — egokitu ariketaren zailtasun-maila zure beharren arabera:

    1

    Oinarrizkoa

    Ordenatu ipuinaren amaierako irudiak (Olentzero, Mari Domingi, Napo, Galtzagorriak) orden zuzenean, irudien laguntzarekin.

    2

    Tartekoa

    Lotu pertsonaia bakoitza bere izenarekin eta ekintza batekin (adib. «Galtzagorriak — kutxetan ezkutatzen dira»).

    3

    Erronka

    Azaldu zure hitzekin zergatik uste duzun Galtzagorriak ezkutatuta zeudela, eta zer sentitu zenuen amaiera jakitean.

    EGIN ARIKETA MAILAKATUA (HIRU MAILA)

2. Talde-lana: Zer Ekintza Laguntzen Du Argia Zabaltzen?

Helburua: ipuinean agertzen den elkartasuna ekintza zehatzetara eramatea, talde-lanaren eta marrazketaren bidez.

  1. 1

    Talde-banaketa: 3-4 laguneko taldeak osatuko dira.

  2. 2

    Marrazketa: talde bakoitzak paper handi batean marraztuko du ze ekintza motak laguntzen duten argia zabaltzen — adibidez, jostailu bat partekatzea, laguntza eskaintzea edo agur bero bat ematea.

    Materialak: paper handiak eta koloretako arkatzak. Marrazkia egiteko modua librea da: ikasle bakoitzak bere gaitasunen arabera parte har dezake (marraztuz, koloreztatuz, ideiak esanez).
  3. 3

    Aurkezpena: talde bakoitzak bere marrazkia gainerako ikaskideei azaltzen die, hurrengo atalean landuko diren esaldi-ereduak lagungarri hartuta.

3. Hizkuntza-jarduera: Esaldiak Osatzen

Helburua: ikaskuntza-esperientzia hizkuntzaren bidez adieraztea, esaldi-eredu gidatuak erabiliz.

  1. 1

    Esaldi-osaketa banaka edo bikoteka: ikasleek bi esaldi osatuko dituzte euren hitzekin.

    Esaldi-eredua
    • «Argia partekatzen dut, ______ denean.»
    • «Nire ustez, komunitatea zaintzea da… ______.»
  2. 2

    Partekatzea: bikoteek edo taldeek beren esaldiak ozen irakurtzen dituzte, elkarri entzunez eta errespetatuz.

    Gizarte-gaitasuna: jarduera honek entzute aktiboa eta iritzien errespetuzko adierazpena sustatzen ditu (trukea eta interakzioa).
  3. 3

    Eraikuntza Fasearen Laburpena

    Amaitzeko, irakasleak ziurtatuko du ikasleek Aitxinzuriko Argiaren mezua barneratu dutela: itxurak engainatu egiten du, eta elkar zaintzea da benetako oparia. Laburpen honek Sormena eta Ebaluazioa izeneko hurrengo faserako oinarriak ezartzen ditu.

4. Pertsonaiak: Aitxinzuriko Argiako izakiak

Ipuineko pertsonaia nagusiak, kondairan zehar agertzen direnak.

Izar (Ipuineko Protagonista)

  • Baserri xume batean bizi den neska, baliabide gutxi dituena.
  • Zalantzarik gabe laguntzen dio itxura pobreko gizon zahar bati, gainerako herritarrek baztertu arren.

Olentzero (Ikatzgile Misteriotsua)

  • Hasieran, itxura pobreko gizon zahar gisa agertzen da, herriak errefusatzen duena.
  • Benetan Olentzero da, Subilaren jabea, Izarren onberatasunari opariekin erantzuten diona.

Mari Domingi

  • Belarren sekretuak ezagutzen dituen andrea, bidean Izar eta gizon zaharrarekin topo egiten duena.

Napo (Astoa)

  • Olentzeroren laguntzailea, bidean kargak eramaten dituena.

Galtzagorriak (Izaki Ezkutuak)

  • Kutxa zaharretan ezkutatuta dauden izaki txiki-txiki eta bizkorrak, gauean bakarrik agertzen direnak.

Herritarrak (Hasierako Baztertzaileak)

  • Hasieran gizon zaharra errefusatzen duten herriko biztanleak. Hausnarketa-gakoa: itxurak engainatu egiten du.

5. Hitz-bankua

Aldamio linguistikoa,  hiru ardatzen arabera egituratua: edukiaren hizkuntza, ikaskuntzaren hizkuntza eta ikasteko behar den hizkuntza.

OLENTZEROREN SUBILAKO HITZ BANKUA (Aldamio linguistikoa)

A. Edukiaren Hizkuntza (Ipuinaren hiztegi tematikoa)

  • Pertsonaiak: Izar, Olentzero, Mari Domingi, Napo, Galtzagorriak, herritarrak.
  • Leku eta espazioak: baserria, bidea, sukaldea, kutxa zaharrak.
  • Objektuak: subila, argia, opariak, belarrak.
  • Emozioak eta balioak: elkartasuna, jakin-mina, elkar zaintzea, poza, esker ona.

B. Ikaskuntzaren Hizkuntza (Esaldi-ereduak)

  • «Argia partekatzen dut, ______ denean.»
  • «Nire ustez, komunitatea zaintzea da…»
  • «[Izarrek / Olentzerok] … egin zuen, zeren eta…»
  • «Ados nago nire kidearekin, zeren…»

C. Ikasteko Behar Den Hizkuntza (Interakzioa)

  • «Zure txanda da.»
  • «Marraztu zure ekintza.»
  • «Berriro ikus dezakegu bideoa?»
  • «Nola esaten da euskaraz…?»
IKUSI HITZ-BANKUA (orrialde osoa)

Hitz-bankua ariketa

6. Bigarren Kondaira: Gabonak Munduan

Helburua: Munduko Gabonetako ohitura eta ospakizun desberdinak ezagutzea, norberaren tradizioekin alderatuz eta kultura-aniztasunarekiko errespetua landuz.

Baliabidea: «Gabonak Munduan» kondaira audio-formatuan entzungo da.

Gabonak Munduan — Ulermen Ariketa Mailakatua

Olentzeroren Subila – Curriculum Dimentsioak

Arloa / Eremua Konpetentzia (kodea) Oinarrizko jakintzak Jarduerak eta ebidentziak
Euskara eta Literatura KKL1 / KKL2 Ahozko ulermena narrazio konplexuagoetan (ipuinaren amaiera); esaldi-osaketa eta hizkuntza-jarduera. Ipuinaren Amaiera + Hizkuntza-jarduera jardueretan landua. Ebidentzia: esaldi osatuak eta ahozko parte-hartzea.
Balio Zibiko eta Etikoak / Gizarte Zientziak KSD3 Elkartasuna eta elkar zaintzea; talde-lanean komunitate-sentimendua eraikitzea. Talde-lana «Zer ekintza laguntzen du argia zabaltzen?». Ebidentzia: talde-marrazkia eta parte-hartzea.
Gaitasun Digitala CD1 / CD3 Ikus-entzunezko euskarrien erabilera edukiak prozesatzeko. «Aitxinzuriko Argia» kondairaren bideoa ikustea eta «Gabonak Munduan» bigarren kondairaren audioa entzutea. Ebidentzia: entzumen-ulermenaren jarraipena.
Kultura Artistiko eta Kulturalerako Konpetentzia (proposatua) CCEC Olentzeroren tradizioaren pertsonaien balorazioa. Pertsonaien lanketa (Izar, Olentzero, Mari Domingi, Napo, Galtzagorriak). Ebidentzia: pertsonaien identifikazioa eta hitz-bankuaren erabilera.
Tutoretza / KPSII (zeharkakoa) KPSII Autoezagutza eta talde-lanean parte hartzea; aurrerapenaren kontzientzia hartzea. Harri-semaforoaren bigarren erregistroa. Ebidentzia: autoebaluazioa.

Metakognizioa (Eraikuntza)

Fase honetan ikasleek beren hasierako hipotesiak (Motibazioa eta Aktibazioa fasekoak) ipuinaren benetako amaierarekin alderatzen dituzte, eta euren aurrerapena kontzienteki neurtzen dute.

Jarduera Helburua Nola garatzen da?
1. Hipotesien egiaztapenaAurrerapena neurtzea Ikasleek Fase 1eko hipotesiak ipuinaren benetako amaierarekin alderatzea. Entzunaldiaren ostean, irakasleak galdetzen du: «Asmatu al genuen zer gertatuko zen?»
2. Nire ekintza-marrazkiaAutoadierazpena Ikasleek beren ulermena eta balioak modu grafikoan adieraztea. Taldean marrazten dute zer ekintzak laguntzen duen argia zabaltzen, eta azaltzen dute zergatik.
3. Esaldi-osaketaHizkuntza-autoerregulazioa Ikasleek beren ulermena eta iritzia hitzez adieraztea. Ikasleek esaldiak osatzen dituzte euren hitzekin, komunitatea zaintzeari buruz.
4. Bigarren Harri-semaforoaAurrerapena neurtzea Ikasle bakoitzak bere aurrerapena lehen saiotik hona identifikatzea. Ikaskuntza-Egunkarian edo mural kolektiboan, ikasle bakoitzak bere «harria» aukeratzen du.

Harri-semaforoa

Harri berdea
«Ipuinaren amaiera ondo ulertu dut eta nire ekintza-marrazkia bakarrik egin dut.»
Harri horia
«Zerbait ulertu dut, baina laguntza apur bat behar izan dut esaldiak osatzeko.»
Harri gorria
«Laguntza handia behar izan dut ipuinaren amaiera ulertzeko eta jardueran parte hartzeko.»
Aldamio linguistikoa
  • «Orain badakit… delako»
  • «Nire ekintza-marrazkian… agertzen da»
  • «Argia partekatzen dut, ______ denean.»
Zergatik da garrantzitsua? Azalpena
Autoerregulazioa Ikasleak bere aurrerapena eta ulermen-maila identifikatzen ditu saiotik saiora.
IDU 3.0 Lan-mailen aukeraketak eta aldamio linguistikoek aukera ematen diete ikasle guztiei parte hartzeko, bakoitzak behar duen laguntza-mailarekin.
EIMA Idoneitatea Ebaluazioa prozesu osoan zeharreko behaketa, gogoeta eta jarraipen gisa ulertzen da, ez soilik amaierako nota bezala.

Isuriren Kondairak – Sustraiak Bizirik
Euskal mitologiaren eta kulturaren bidezko hezkuntza-proiektua.
Naturarekiko lotura, irudimena eta jasangarritasuna sustatzen ditu.